Kinderen van transgenders staan er vaak alleen voor

Op zoek naar (H)Erkenning (2)

Janiek community 21 feb 2009
Sinds vorig jaar biedt Transvisie (onderdeel van de Landelijke Vereniging Humanitas) ondersteuning voor kinderen waarvan één van de ouders transgender is.  Wat maken deze kinderen mee en wat voor hulp is er voor hen beschikbaar? Janiek Kistemaker sprak erover met medewerkers van Transvisie.

"Een aantal jaren geleden was er een meisje van een jaar of twaalf, dat altijd heel trouw met haar moeder mee kwam naar de middagen van (H)Erkenning. Maar of dat kind daar nou op haar plek was, daar had ik ook toen al mijn vraagtekens bij." Chris, al heel lang vrijwilliger bij (H)Erkenning (zie vorig artikel ),  graaft verder in haar herinnering. Zij weet nog dat Egbert Kruijver, vroeger vrijwilliger bij Humanitas, wel eens iets voor kinderen gedaan heeft. Maar eigenlijk was er binnen Transvisie (toen nog de Werkgroep Transseksualiteit) niet eerder een gericht hulpaanbod voor kinderen die geconfronteerd worden met de transitie van een ouder.

Alleen

Kinderen van transgenders staan er maar al te vaak alleen voor. Zij krijgen in korte tijd veel te verwerken, terwijl dat door de directe omgeving niet altijd (h)erkend wordt. Dat was ook de strekking van een brief, die Chris - als vrijwilligster bij (H)Erkenning - ontving van twee inmiddels volwassen kinderen van transseksuelen. Zij wisten vanuit hun eigen ervaring de hulpvraag van het kind in die situatie helder te verwoorden. Maar ook klonk daarin nog duidelijk de pijn door, dat zij niet gezien en niet gehoord werden. "Dat zie je heel vaak," zegt Chris. "Op zich is het begrijpelijk: de ouders hebben het moeilijk genoeg met zichzelf. Kinderen voelen dat aan en stellen zichzelf op de achtergrond. Maar later wreekt zich dat."

Een ander kind verwoordt haar ervaringen rondom de transitie zo: "Niemand leek zich nog op zijn plek te voelen en ik kan me vanaf deze tijd niet zo heel veel meer herinneren. De avond van haar ontslag uit het ziekenhuis weet ik nog dat ze met een man het huis uit huis ging en ons alleen liet. Ik weet dat mijn moeder een beetje verslagen op de bank zat te bellen met familie en dat ik in de keuken haar probeerde te helpen met het maken van de nasi. Ik voelde me radeloos en wachtte tot er iemand mij kwam vertellen wat er nu allemaal precies aan de hand was en kwam vertellen dat het allemaal wel goed zou komen. Ik wilde dat iemand mij kwam redden, dat gevoel heb ik ook jaren gehad."

Hulpaanbod

Chris vond dat er iets gedaan moest worden voor kinderen van transgenders en legde het probleem voor aan Bastiaan Franse. Bastiaan is maatschappelijk werker met ervaring in de jeugdhulpverlening. Hij is op projectbasis aangenomen bij Transvisie, in eerste instantie voor het opzetten van contactmiddagen voor genderjongeren en het persoonlijk begeleiden van deze jongeren en gezinnen met een genderkind. Bij zijn aanstelling was er evenwel al sprake van, dat hij zich mogelijk ook voor kinderen van transouders zou gaan inzetten.

Samen zijn zij begonnen met het ontwikkelen van een drieledig hulpaanbod voor ‘kinderen van'. De eerste stap was het inventariseren van de hulpvraag. Bastiaan zegt daarover: "Om te beginnen is er duidelijk behoefte aan voor kinderen begrijpelijke informatie over transseksualiteit. Als kinderen weten waar ze aan toe zijn, worden zij vaak al minder onzeker." Ook is het belangrijk dat kinderen de ruimte krijgen om hun gevoelens uit te spreken. De angst dat hun ouder heel erg zou kunnen veranderen, bijvoorbeeld; maar ook de angst gepest te zullen worden en het verdriet en de boosheid over een echtscheiding, als dat gebeurt. Helaas zijn juist in deze situatie de ouders vaak moeilijk bereikbaar.

Website

Vanuit deze gedachte werd een website opgezet, speciaal voor ‘kinderen van'. De pagina's geven informatie over transseksualiteit, maar ook over wat het voor een kind kan betekenen, als het één van zijn ouders betreft. Verder zijn er ‘tips' en ervaringsverhalen van enkele kinderen en een ouder. Zo wil Transvisie de kinderen een hart onder de riem steken en hen stimuleren niet alleen te blijven zitten met hun vragen. Aan de site zou Transvisie een forum willen koppelen, om kinderen de gelegenheid te geven met elkaar in contact te komen.

Middagen

In de zomer van 2008 heeft een eerste gezinsmiddag plaatsgehad. De kinderen kwamen daar samen met hun ouders, maar voor beide groepen was er een apart programma. De ouders wisselden met elkaar van gedachten over welke obstakels zij voor hun kinderen zagen en hoe zij daarmee om kunnen gaan. Kim Schweizer begeleidt de oudergroep. Kim: "Ik merk wel dat er voor de volwassenen een drempel ligt om temidden van onbekenden over problemen binnen hun gezin te gaan praten. Vorige keer ben ik begonnen met een visualisatie-oefening. Dat doe je ieder voor zich, maar omdat je er toch samen in bent, kan het een eerste stap naar openheid zijn."

Chris en Bastiaan ‘werkten' ondertussen met de kinderen. Met viltstiften en grote vellen papier kregen zij de gelegenheid om tot uitdrukking te brengen hoe zij zichzelf zagen in verhouding tot de mensen die voor hen belangrijk zijn. Al snel kwamen ze los en schrokken er niet voor terug hun werkstuk aan de anderen uit te leggen. "Dit is mijn moeder en dit is mijn vader, die nu liever een vrouw wil  zijn." Zo kregen zij meer zicht op hun eigen situatie en merkten tegelijkertijd dat zij niet alleen waren.

Gesprekken

Er is ook ruimte voor persoonlijke gesprekken met ouders en/of kinderen. Als de ouders er niet bij zitten, durven kindern vaak vrijer te praten. "Wat de kinderen ons hebben toevertrouwd blijft bij ons," zegt Chris, "maar ik kan die informatie gebruiken, wanneer de ouders met hún vragen naar mij toe komen." Zo kan zij, net als in haar werk voor (H)Erkenning,  ‘lijntjes uitzetten', die een aanzet kunnen zijn tot het zelf oplossen van problemen.  Bastiaan vult aan: "Wij zijn echter geen therapeuten. Het is belangrijk ons dat te realiseren en dat ook altijd goed met de ouders te bespreken. Als intensievere hulp nodig is, moeten de mensen ook naar elders verwezen worden."

Beperkingen

En daar ligt meteen een niet geringe moeilijkheid: binnen de reguliere hulpverlening is weinig of geen kennis van wat er allemaal speelt in een gezin waarin één van de ouders transgender is. Dat maakt het voor hulpverleners moeilijk om goede begeleiding te geven. Hulpverleners zijn sowieso nog erg onwennig met betrekking tot het onderwerp transgender. Binnen Transvisie is er nu kennis opgebouwd, maar hoe kun je die breder beschikbaar maken? En is dat wel de taak van Transvisie? Bastiaan blijft realistisch, maar niet zonder bevlogenheid: "We zijn een vrijwilligersorganisatie, in de eerste plaats gericht op het mobiliseren en ondersteunen van zelfredzaamheid binnen onze doelgroep. Dat vertaalt zich in alle activiteiten van onze zelfhulpgroepen. Natuurlijk brengt dat beperkingen met zich mee: wij kunnen veel doen, maar niet alles. De expertise die we nu opbouwen, willen we graag verder ontwikkelen, maar dan moeten we hiervoor wel financiëring kunnen vinden. Het begin voor ‘kinderen van' is in ieder geval gemaakt."

De website van Transvisie voor "kinderen van" vindt u hier: http://www.transvisie.nu/kinderenvan.php

‘Het hele idee van man-vrouw vind ik offensief’

Ton van den Born26 okt 2017

Succes, slachtoffer, pion of pionier

Ton van den Born 7 mrt 2017

Wie is er bang voor Germaine Greer?

Arianne van der Ven19 dec 2015

Over discriminatie, intimiteit en de zoektocht naar geluk

Ton van den Born 2 dec 2015

Zichtbaar jezelf zijn op de werkvloer

Ton van den Born 3 mei 2015

'Ik werd een project'

Ton van den Born12 dec 2014

We vieren de ruimte

Ton van den Born 3 nov 2014

In de wachtkamer van dokter De Vaal

Arianne van der Ven 5 jul 2014

Alarmerende conclusies over transgenderzorg

Ton van den Born11 jul 2016

De twee kanten van zorgvuldigheid

Ton van den Born 9 jan 2015

Prikbord

Time: 0.1869
Mem: 2,49MB